ปทุมธานี ทนายวัดนาป่าพง แถลงยืนยันพระคึกฤทธิ์ใช้จ่ายเงินของวัดเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ตามกฎหมายทุกประการ
เมื่อเวลา 14.30 น. วันที่17 พฤษภาคม 69 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่วัดนาป่าพง ต.บึงทองหลาง อ.ลำลูกกา จ.ปทุมธานี นายนันทน อินทนนท์ ทนายความของวัดนาป่าพง ได้แถลงข่าวเกี่ยวกับกรณีที่พระคึกฤทธิ์ สวัสดิผล เจ้าอาวาสวัดนาป่าพง ถูกกล่าวหาว่ามีการใช้จ่ายเงินของวัดโดยผิดวัตถุประสงค์ โดยยืนยันว่าการใช้จ่ายเงินของวัดเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ตามกฎหมายทุกประการ นอกจากนี้ ทนายนันทนยังได้อธิบายข้อกฎหมายที่เป็นประเด็นข้อโต้เถียงในสังคมวงกว้างในขณะนี้ว่าเจ้าอาวาสเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญาหรือไม่ โดยทนายนันทน กล่าวว่า พนักงานสอบสวนได้ให้ความสนใจในประเด็นนี้อย่างมาก เพราะมีความเห็นที่แตกต่างกันแบ่งแยกออกเป็นสองฝ่ายอย่างชัดเจน โดยได้รับความสนใจจากคณะสงฆ์วัดนาป่าพง และประชาชนให้ความสนใจร่วมรับฟังในครั้งนี้อย่างจำนวนมาก
ทนายนันทนได้ชี้แจงว่าปัญหาความเป็นเจ้าพนักงานของเจ้าอาวาสนั้นมีข้อโต้เถียงทั้งในหมู่พระสงฆ์และวงการนักกฎหมาย ซึ่งยังไม่เป็นที่ยุติแต่ประการใด การตีความกฎหมายอาญาต้องตีความโดยเคร่งครัด จะตีความเกินเลยขยายความไปไกลกว่าตัวบทกฎหมายไม่ได้ เมื่อพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ฯ มาตรา 45 ได้กำหนดให้พระภิกษุที่ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์เท่านั้น เป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา ก็จะต้องพิจารณาว่าพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ฯ ได้กำหนดให้เจ้าอาวาสเป็นพระภิกษุที่ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งปกครองคณะสงฆ์หรือไม่ แต่กลับมีการตีความขยายความว่าเจ้าอาวาสเป็นผู้ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์ด้วย ทั้งที่ตำแหน่งเจ้าอาวาสไม่ได้เป็นตำแหน่งที่ถูกกำหนดให้เป็นผู้ปกครองคณะสงฆ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ฯ แต่อย่างใด
ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ฯ นั้นได้มีการจัดระเบียบการปกครองคณะสงฆ์ออกเป็นการปกครองส่วนกลางและส่วนภูมิภาค โดยการปกครองส่วนกลางมีมหาเถรสมาคมและเจ้าคณะใหญ่เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองคณะสงฆ์ ส่วนการปกครองคณะสงฆ์ส่วนภูมิภาคมีเพียงเจ้าคณะภาค เจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะอำเภอ และเจ้าคณะตำบล เป็นผู้ปกครองคณะสงฆ์ สำหรับตำแหน่งเจ้าอาวาสไม่ได้ถูกกำหนดไว้ในหมวด 3 แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ ซึ่งเป็นบทบัญญัติว่าด้วยการปกครองคณะสงฆ์โดยเฉพาะ ตำแหน่งเจ้าอาวาสถูกกำหนดให้มีหน้าที่เพียงสอดส่องบรรพชิตและคฤหัสถ์ที่อยู่ภายในวัดเท่านั้น ซึ่งเป็นเพียงหน้าที่ที่กำหนดไว้ในหมวด 5 ว่าด้วยการจัดการวัดเท่านั้น ดังนั้น จึงจะตีความว่าเจ้าอาวาสเป็นตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์ไม่ได้
ทนายนันทนยังชี้แจงต่อไปว่า พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ฯ ไม่ได้ให้อำนาจมหาเถรสมาคมในการออกกฎมหาเถรสมาคมเพื่อกำหนดตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์เพิ่มเติมแต่อย่างใด โดยสังเกตได้จากการที่มีการกำหนดตำแหน่งเจ้าคณะใหญ่เพิ่มขึ้นเมื่อปี 2535 ก็จะต้องออกเป็นพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 เท่านั้น ดังนั้น ที่หลายฝ่ายนำกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 24 ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และวิธีการในการแต่งตั้งถอดถอนพระสังฆาธิการมาตีความโดยขยายความว่าเจ้าอาวาสเป็นพระภิกษุซึ่งได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์จึงไม่ถูกต้อง
ทนายนันทนยังนำเอาหลักการและเหตุผลในการออกกฎมหาเถรสมาคมฉบับที่ 24 ทั้ง 8 ข้อ มาชี้ให้เห็นว่าไม่มีเหตุผลใดเลยที่กล่าวว่าต้องมีการออกกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 24 เพื่อกำหนดให้เจ้าอาวาสเป็นตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์ และความหมายของเจ้าอาวาสในกฎมหาเถรสมาคมฉบับนี้ก็ไม่ได้กำหนดให้นำไปใช้กับมาตรา 45 ของพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ฯ ด้วย
ส่วนที่มีคำพิพากษาฎีกาหลายฉบับได้วินิจฉัยว่าเจ้าอาวาสเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา ทนายนันทนได้ชี้แจงว่า คำพิพากษาส่วนใหญ่เป็นกรณีที่เจ้าอาวาสรูปนั้นดำรงตำแหน่งในระดับเจ้าคณะด้วย และมีการเบิกใช้เงินของทางราชการโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ดังนั้นพระภิกษุเหล่านั้นจึงเป็นเจ้าพนักงานตามกฎหมายอาญาอย่างไม่มีข้อโต้แย้ง นอกจากนี้ ทนายนันทนยังได้อธิบายคำพิพากษาศาลฎีกา 11340/2556 ที่มีการระบุว่าเจ้าอาวาสเป็นตำแหน่งที่ถูกกำหนดไว้โดยกฎกระทรวง ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2520) แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวงฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2536) ว่า กฎกระทรวงฉบับดังกล่าวเป็นการกำหนดตำแหน่งของคณะสงฆ์อื่น นอกจากคณะสงฆ์ไทย ซึ่งเจ้าอาวาสในกฎกระทรวงดังกล่าวหมายความถึงเจ้าอาวาสในวัดจีนนิกายหรืออนัมนิกายเท่านั้น ไม่ใช่เจ้าอาวาสวัดไทย ตนเองจึงรู้สึกประหลาดใจมากว่าเหตุใดคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับดังกล่าวจึงนำกฎกระทรวงที่ไม่เกี่ยวข้องกับคณะสงฆ์ไทยมาตีความขยายขอบเขตความหมายของผู้ดำรงตำแหน่งผู้ปกครองคณะสงฆ์ของไทย ทั้งยังมีนักกฎหมายจำนวนไม่น้อยที่เข้าใจว่าคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นบรรทัดฐานที่ต้องปฏิบัติตาม
ทนายนันทนย้ำว่า ในอดีตคดีความต่าง ๆ ที่พระภิกษุในระดับเจ้าอาวาสตกเป็นจำเลยนั้นไม่ได้มีการต่อสู้ในประเด็นข้อกฎหมายนี้โดยละเอียด ทั้งที่ในวงการสงฆ์ทราบกันเป็นอย่างดีว่าเจ้าอาวาสไม่ใช่ตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์ แต่ผู้ตีความกฎหมายบ้านเมืองกลับเข้าใจไปเช่นนั้น และยึดถือตามกันมาอย่างผิด ๆ โดยตลอด ที่ผ่านมาพระสังฆาธิการทั่วประเทศเคยร้องขอให้มหาเถรสมาคมปรับปรุงแก้ไขบทบัญญัติในกฎมหาเถรสมาคมให้มีความชัดเจนเพื่อไม่ให้มีการตีความขยายความไปว่าเจ้าอาวาสเป็นตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์ เพราะเจ้าอาวาสมีหน้าที่ปกครองวัดและจัดการกิจการของวัดให้เป็นไปด้วยดีเท่านั้น และมหาเถรสมาคมได้มีมติที่ 428/2546 ให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติเสนอเรื่องต่อท่านวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรีในขณะนั้นพิจารณาแล้วตั้งแต่ปี 2546 แต่ปัจจุบันเรื่องดังกล่าวกลับไม่มีความคืบหน้าแต่อย่างใด
ทนายนันทนกล่าวในตอนท้ายว่า ในคดีของพระอาจารย์คึกฤทธิ์นั้นได้มีการนำเสนอข้อเท็จจริงให้พนักงานสอบสวนทราบเพื่อแสดงให้เห็นถึงความบริสุทธิ์แล้ว แต่สำหรับประเด็นว่าเจ้าอาวาสเป็นเจ้าพนักงานหรือไม่นั้นเป็นประเด็นสำคัญอีกเรื่องหนึ่งที่นำเสนอขึ้นมาเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่วงการสงฆ์อย่างแท้จริง การต่อสู้ว่าเจ้าอาวาสไม่ใช่เจ้าพนักงานไม่ได้หมายความว่าเจ้าอาวาสจะไม่ต้องรับผิดในทางกฎหมาย เพราะหากมีการยักยอกเงินวัดไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัว กฎหมายอาญาตามปกติก็ยังสามารถนำมาใช้บังคับเพื่อเอาผิดแก่พระสงฆ์ทุกรูปที่กระทำความผิดได้ แต่การกำหนดให้เจ้าอาวาสเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญานั้น นอกจากจะขัดต่อหลักพระธรรมวินัยแล้ว ยังสามารถถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการบ่อนทำลายพระพุทธศาสนาได้อีกด้วย หากภาครัฐไม่เห็นความสำคัญของปัญหาที่เกิดขึ้นนี้และดำเนินการแก้ไขอย่างจริงจัง ก็จะส่งผลต่อความมั่นคงถาวรในพระพุทธศาสนาของประเทศไทยต่อไปอย่างแน่นอน
ทนายกล่าวด้วยว่า พระอาจารย์คึกฤทธิ์ ได้ใช้เวลาอย่างมากในการศึกษาเรื่องนี้ก่อนนำเสนอต่อสาธารณชน เนื่องจากพระราชบัญญัติคณะสงฆ์เป็นกฎหมายที่มีรายละเอียดและข้อปลีกย่อยจำนวนมาก จึงไม่ใช่เรื่องที่จะทำความเข้าใจได้โดยง่าย ในปัจจุบัน มีงานศึกษาทางวิชาการและดุษฎีนิพนธ์หลายฉบับในแวดวงคณะสงฆ์ที่กล่าวถึงประเด็นนี้ ซึ่งพระอาจารย์คึกฤทธิ์ก็ได้ศึกษางานเหล่านั้นอย่างละเอียด และเห็นพ้องกับความเห็นของนักกฎหมายว่า เจ้าอาวาสไม่เข้าข่ายเป็นเจ้าพนักงานตามกฎหมาย นอกจากนี้ ท่านยังเป็นอีกผู้หนึ่งที่สนับสนุนให้มีการดำเนินการเพื่อทำให้ประเด็นดังกล่าวมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น”
