วัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม ให้สัมภาษณ์ข้อมูลเกี่ยวกับชาติพันธุ์ฯ ในจังหวัดนครปฐม แก่นักศึกษา

วัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม ให้สัมภาษณ์ข้อมูลเกี่ยวกับชาติพันธุ์ฯ ในจังหวัดนครปฐม แก่นักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2569 เวลา 13.30 น. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่ห้องประชุมสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครปฐมนายนฤนาถ ปัญญาศิลป์ วัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม ให้สัมภาษณ์ข้อมูลเกี่ยวกับชาติพันธุ์ฯ ในจังหวัดนครปฐม แก่นักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พร้อมด้วย นายสุวนัส สินธุเทพรัตน์ นักวิชาการวัฒนธรรมชำนาญการ เข้าร่วมการให้สัมภาษณ์ฯ

ด้วยหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการมรดกวัฒนธรรมและอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ (BMCI) วิทยาลัยนวัตกรรม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีความประสงค์ขอความอนุเคราะห์ให้นักศึกษาสัมภาษณ์บุคลากรผู้รับผิดชอบงาน ด้านวัฒนธรรมและกลุ่มชาติพันธุ์ รวมถึงขอบันทึกภาพและเสียงเพื่อเก็บข้อมูลสำหรับการศึกษาเฉพาะเรื่องในหัวข้อ การศึกษาวิถีชีวิต ความเชื่อ และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ลาวครั่งภายใต้การเปลี่ยนแปลงทางสังคม อย่างเป็นพลวัต : กรณีศึกษาบ้านทุ่งผักกูด ตำบลห้วยด้วน อำเภอดอนตูม จังหวัดนครปฐม” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา จวอ 400 การศึกษาเฉพาะเรื่อง 1 รับผิดชอบโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กาญจนา เหล่าโชคชัยกุล รองคณบดีฝ่ายวิชาการ

นายนฤนาถ ปัญญาศิลป์ วัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม ได้ให้สัมภาษณ์เกี่ยวกับวิถีชีวิต ความเชื่อ และอัตลักษณ์ ทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ลาวครั่งภายใต้การเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างเป็นพลวัต : กรณีศึกษาบ้านทุ่งผักกูดไว้ดังนี้

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม มีบทบาทหลักในการส่งเสริม อนุรักษ์ ฟื้นฟู และสืบสานมรดกทางวัฒนธรรม ของจังหวัด ทั้งในด้านศิลปวัฒนธรรม ประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น และอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ โดยให้ความสำคัญ กับการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนและการมีส่วนร่วมของประชาชน

สำนักงานฯ ประสานความร่วมมือและบูรณาการดำเนินงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สภาวัฒนธรรมจังหวัด/อำเภอ/ตำบล สถาบันการศึกษา วัด ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน รวมถึงเครือข่ายทางวัฒนธรรมในพื้นที่ เพื่อร่วมกันอนุรักษ์และถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับคนรุ่นใหม่ รวมถึงพัฒนาพื้นที่ให้เป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

ปัจจุบันสำนักงานฯ ให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดนครปฐม ซึ่งยังคงรักษาวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณี ความเชื่อ ภาษา การแต่งกาย และวิถีชีวิตดั้งเดิมไว้ได้เป็นอย่างดี

ตัวอย่างกิจกรรมที่ดำเนินการ ได้แก่ การรวบรวมองค์ความรู้ด้านชาติพันธุ์ การส่งเสริมประเพณีท้องถิ่น

การสนับสนุนแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม การประชาสัมพันธ์เส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และการเผยแพร่ข้อมูลผ่านหนังสือและสื่อประชาสัมพันธ์ การประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม เช่น ปี พ.ศ. 2555 ผ้าซิ่นลาวครั่ง, ปี พ.ศ. 2568 ผ้าไทยทรงดำ ได้รับการประกาศขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ, การจัดกิจกรรมส่งเสริม อนุรักษ์ ประเพณีสงกรานต์ ร่วมกับชุมชนและเครือข่ายของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ และส่งเสริมประเพณีแห่ธงสงกรานต์ ตำบลโพรงมะเดื่อ ตำบลห้วยด้วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรม

การดำเนินงานของสำนักงาน ยึดหลักการอนุรักษ์และต่อยอดวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน โดยคำนึงถึงการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นสำคัญ รวมทั้งสอดคล้องกับพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์

พ.ศ. 2568 ซึ่งให้ความสำคัญกับการคุ้มครองสิทธิ การส่งเสริมศักยภาพ และการสร้างความเสมอภาคแก่

กลุ่มชาติพันธุ์ ตลอดจนสนองนโยบายของรัฐบาลและกระทรวงวัฒนธรรม และได้เชิญชวนเครือข่ายสภาวัฒนธรรมทุกระดับเข้ามามีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนในระดับพื้นที่ การประเมินผลจะพิจารณาจากการมีส่วนร่วมของประชาชน ความต่อเนื่องของกิจกรรม การสืบทอดองค์ความรู้ การคงอยู่ของประเพณีและภูมิปัญญาท้องถิ่น เกิดการสร้างงาน สร้างรายได้ และเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมของคนในชุมชน ตลอดจนการสร้างประโยชน์ต่อชุมชนในระยะยาว”

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครปฐมได้ดำเนินงานร่วมกับกลุ่มชาติพันธุ์หลายกลุ่ม ได้แก่ ลาวครั่ง ไทยทรงดำ ไทยรามัญ ไทยวน ลาวเวียง ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์สำคัญของจังหวัด มีการสนับสนุนด้านการอนุรักษ์ประเพณี วัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และการจัดกิจกรรมเผยแพร่อัตลักษณ์ของชุมชน อาทิ การจัดงานรวมญาติชาติพันธุ์ การรำบูชา องค์พระปฐมเจดีย์ พิธีเปิดงานมหาธีรราชเจ้ารำลึก มหกรรมวัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม การทอผ้าอัตลักษณ์จังหวัดนครปฐม การสาธิต จำหน่ายสินค้าและบริการของกลุ่มชาติพันธุ์ในโอกาสต่าง ๆ และการส่งเสริมประเพณีท้องถิ่น เป็นต้น นอกจากนี้ยังสนับสนุนการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม การจัดทำฐานข้อมูล และส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม เพื่อให้ประชาชนและเยาวชนได้เรียนรู้วิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์อย่างต่อเนื่อง

กลุ่มชาติพันธุ์ลาวครั่งในจังหวัดนครปฐมมีประวัติการอพยพมาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น

โดยปัจจุบันกระจายตัวอยู่ในหลายอำเภอ เช่น อำเภอเมืองนครปฐม อำเภอกำแพงแสน อำเภอดอนตูม อำเภอนครชัยศรี และอำเภอบางเลน สำหรับชุมชนลาวครั่งบ้านทุ่งผักกูด ตำบลห้วยด้วน อำเภอดอนตูม เป็นชุมชนที่ยังคงรักษาอัตลักษณ์ดั้งเดิมไว้อย่างชัดเจน ทั้งด้านภาษา วัฒนธรรมการกิน สืบสานประเพณีแห่ธงสงกรานต์ การแต่งกายชุดลาวครั่งประจำกลุ่ม การฟ้อนรำที่เป็นเอกลักษณ์ ประเพณี ความเชื่อ และพิธีกรรมต่าง ๆ ชุมชนยังคงรักษาบ้านเรือนแบบลาวครั่งที่เป็นเรือนไม้ยกใต้ถุนสูง มีพื้นที่ใช้สอยตามวิถีชีวิตดั้งเดิม เช่น พื้นที่ทอผ้า พื้นที่ประกอบอาหาร และพื้นที่เก็บเครื่องมือทางการเกษตร อีกทั้งมีการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นชาติพันธุ์ลาวครั่ง บ้านทุ่งผักกูด เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ชาติพันธุ์ลาวครั่ง จัดอบรมภูมิปัญญาลาวครั่ง นอกจากนี้ยังมีความเชื่อเรื่องศาลเจ้าพ่อหรือศาลเจ้านาย ซึ่งเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน และมีการประกอบพิธี เซ่นไหว้เป็นประจำทุกปีเพื่อแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ ถือเป็นอัตลักษณ์ที่ยังคงสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

ความท้าทายสำคัญคือการเปลี่ยนแปลงของสังคมและวิถีชีวิต ทำให้คนรุ่นใหม่มีโอกาสเรียนรู้วัฒนธรรมดั้งเดิมลดลง จึงจำเป็นต้องเร่งสร้างกระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกิดความต่อเนื่อง ในเชิงนโยบาย ควรส่งเสริมการมีส่วนร่วม ของชุมชน สนับสนุนงบประมาณในการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม และดำเนินงานตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 ซึ่งเน้นการคุ้มครองสิทธิ การส่งเสริมศักยภาพ และการสร้างความเสมอภาค แก่กลุ่มชาติพันธุ์ เพื่อให้กลุ่มชาติพันธุ์สามารถรักษาอัตลักษณ์ของตนเอง ควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพชีวิตและการพัฒนาประเทศ “อย่างยั่งยืน” นายนฤนาถ ปัญญาศิลป์ วัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม กล่าว